Plantage
Klik hier voor plattegrond
De Plantagebuurt, aan de westzijde begrensd door de Nieuwe Herengracht, aan de zuidzijde door de Plantage Muidergracht, aan de oostzijde door de Singelgracht en aan de noordzijde door het Entrepotdok, vormt met de Kadijken het centrale gedeelte van de wijk.
De Plantagebuurt telt ca. 3.500 inwoners, waarvan ruim 30% van niet-Nederlandse afkomst is. Er staan 1.500 woningen, waarvan ongeveer 35% sociale verhuur, 25% eigenaar-bewoners en 40% particuliere verhuur. 40% van de woningvoorraad bestaat uit kleine woningen (1 of 2 kamers).
- De Plantage Middenlaan
De centrale as wordt gevormd door de Plantage Middenlaan, waaraan diverse instellingen zijn gevestigd als de Hortus Botanicus, het Milieucentrum Amsterdam, de Hollandse Schouwburg, Artis en Zorgcentrum St.Jacob. Aan de oostzijde wordt hij afgesloten door de Muiderpoort.
De Plantage is een groene, lommerrijke buurt, die met zijn vele, vaak rijk versierde herenhuizen een rustige en statige indruk maakt.
Naast genoemde instellingen herbergt de buurt nog het Vakbondsmuseum, diverse gebouwen en functies van de Universiteit van Amsterdam en het Wertheimpark, met daarin het nationaal monument 'Nooit meer Auschwitz'.
- Herenhuis aan de Plantage Middenlaan
De meeste bedrijvigheid is te vinden in de omgeving van het kruispunt Plantage Middenlaan/Plantage Kerklaan. Hier zijn ook de winkel- en horecavoorzieningen geconcentreerd. Verder zijn er nog wat bedrijfjes en instellingen te vinden aan de Plantage Muidergracht, de Plantage Doklaan en de Sarphatistraat. De Plantage heeft zich de laatste jaren ontwikkeld tot een echt mediakwartier. Vanuit de studio's Plantage en Desmet wordt een toenemend aantal radio- en televisieprogramma's uitgezonden.
- Stadsherberg in 17e eeuw t.p.v. huidige St.Jacob
Korte historie
De aanzet tot aanleg van de stad ten oosten van de Amstel was het in 1662 genomen besluit tot de zogenaamde vierde vergroting van de stad. De uitbreiding was ambitieus opgezet en al snel werd duidelijk dat het plan nooit geheel gerealiseerd zou kunnen worden. De bebouwing in het zuidelijk deel (de huidige Weesperbuurt) kwam slechts langzaam op gang en - teneinde in ieder geval nog van enig rendement verzekerd te zijn - verdeelde het gemeentebestuur het noordelijk deel (de huidige Plantage) in percelen, die als tuin konden worden gehuurd. Deze perceelindeling is vrijwel ongewijzigd te herkennen in het stratenplan van de Plantage. De nu nog aanwezige (voormalige tuin)huisjes Welgelegen en Weltevreden aan de Plantage Middenlaan dateren uit deze tijd. In de 18e eeuw was de Plantage een lustoord voor de stedeling. De langslanen en kruislanen waren keurig beplant met rijen bomen, de percelen keurig opgedeeld in erven. Dit aanzien zou de buurt tot in de tweede helft van de 19e eeuw kenmerken.
- Huisje Welgelegen uit de 17e eeuw
In 1816 werd het groene karakter van de buurt verder versterkt door de aanleg van het Wertheimpark. In 1838 kochten de oprichters van de nog steeds bestaande Natura Artis Magistra bijna de helft van de beschikbare grond in de Plantage ten behoeve van de aanleg van een dierentuin en na 1860 ontstond door verkoop van vrijwel alle overige tuinen aan de huurders een grote bouwstroom. De Plantage onderging een ingrijpende gedaanteverwisseling en werd een woonbuurt voor welgestelde Amsterdammers. Omdat er in latere jaren ook eenvoudigere woningbouw plaats vond, ontwikkelde de Plantage zich in de 20e eeuw tot een levendige en aantrekkelijke buurt met een gevarieerde bevolkingssamenstelling.
Recente ontwikkelingen
In principe wordt ten aanzien van de Plantage een behoud en herstelbeleid gevoerd. Dat wil zeggen dat, waar mogelijk, de bestaande bebouwing wordt opgeknapt en enkel in uitzonderingsgevallen wordt geopteerd voor vervangende nieuwbouw.
- Nieuwbouw binnenterrein voormalige Oranje Nassau Kazerne
Wel is er in de laatste decennnia op een aantal open plekken in de buurt nieuwbouw verrezen, zoals de zogenaamde 'yuppenbunker' aan de Nieuwe Vaart, enkele stadsvilla's aan het uiteinde van de Plantage Muidergracht en de bebouwing op het binnenterrein van de voormalige Oranje Nassaukazerne. Die laatste vormt een fraai architectonisch geheel met het gerestaureerde en tot woningen en bedrijfsruimten getransformeerde hoofdgebouw langs de Sarphatistraat. Op een braakliggende strook grond tussen de dierentuin en de Nieuwe Vaart heeft Artis inmiddels twee uitbreidingen gerealiseerd en is een derde op handen.Ondanks een daartoe strekkend Plan van Anpak voor de Plantage- en Weesperbuurt uit 1996 is de woningverbetering in de buurt nog nauwelijks ter hand genomen.
Problemen
- De strook aan het Entrepotdok, waar Artis inmiddels twee uitbreidingen heeft gerealiseerd
De buurt kent relatief weinig grote problemen. Het is een rustige, gewilde woonbuurt, op korte afstand van het centrum.
De bewoners zijn erg gespitst op behoud van het unieke architectonische en groene karakter, waardoor ieder plan kan rekenen op een zeer kritische ontvangst. Uitbreiding van Artis tot aan het water van het Entrepotdok stuitte op breed verzet. Men hechtte aan het voortbestaan van een groene, openbaar toegankelijke oever, een wens die overigens niet werd gehonoreerd. Een ander geschilpunt vormt de grote parkeergarage, die deel uitmaakt van de uitbreidingsplannen. De buurt vreest toename van de verkeersoverlast door Artisbezoekers, die nu al - en dan met name in het weekend - als hinderlijk wordt ervaren.
