Weesperbuurt
Klik hier voor plattegrond
De Weesperbuurt, gelegen tussen de Nieuwe Herengracht, de Plantage Muidergracht, de Singelgracht en de Amstel, is het meest zuidelijk gelegen deel van de wijk.
De Weesperbuurt telt ca. 5000 bewoners, waarvan zo'n 40% van niet-Nederlandse afkomst is. Er staan 2.500 woningen, waarvan ongeveer 35% sociale verhuur, 20% eigenaar-bewoners en 45% particuliere verhuur. Ongeveer de helft van de woningvoorraad bestaat uit kleine woningen (1 of 2 kamers).
De buurt wordt fysiek in tweeën gedeeld door de Weesperstraat, een zeer drukke hoofdverkeersader.
Aan de Amstelzijde staan de karakteristieke gebouwen van de Amstelhof, Carré en het Amstelhotel. Het zogenaamde 'Roeterseiland' herbergt een concentratie van gebouwen en functies van de Universiteit van Amsterdam. De buurt telt verder twee grote verpleeghuizen, het Dr. Sarphatihuis en de Wittenberg.
- Roeterseilandcomplex UvA
Aan de Amstel, tussen de Nieuwe Herengracht en de Nieuwe Keizersgracht, is sinds juni 2009 de Hermitage Amsterdam te vinden, het voormalige 17e eeuwse verpleeghuis de Amstelhof. Dit trekt veel bezoekers naar de Weesperbuurt. De meeste bedrijvigheid bevindt zich langs de Weesperstraat. Verder zijn er kleine bedrijfjes en kantoren aan de Amstel, de grachten, de Sarphatistraat en de Roetersstraat. De (weinige) horeca- en winkelvoorzieningen zijn te vinden in de Nieuwe Kerkstraat, de Roetersstraat, de Sarphatistraat en de omgeving van het Weesperplein. Aan de Amstel liggen ook Theater Carré en het Amstel Hotel.
Korte historie
De aanzet tot aanleg van de stad ten oosten van de Amstel was het in 1662 genomen besluit tot de zogenaamde vierde vergroting van de stad. In 1668 werd een begin gemaakt met het graven van grachten. Een dalende vraag naar bouwgrond leidde tot diverse bestemmingen met een kleine grondopbrengst. Voorbeelden daarvan waren de Stadstimmertuinen en de Stadshoutwerf, tehuizen voor behoeftigen en ouden van dagen, een begraafplaats (die eind 19e eeuw is geruimd) en een veemarkt ongeveer ter plaatse van de huidige Boekmanschool (eind 19e eeuw verplaatst naar het oostelijk havengebied).
Aan het eind van de 18e eeuw waren in de Weesperbuurt, en met name in het oostelijk deel ervan, nog talrijke kavels onbebouwd. De buurt moet in die tijd een landelijke indruk hebben gemaakt, een overgang tussen de verstedelijkte grachtengordel en de groene Plantage.
Begin 20e eeuw was dat landelijke aspect grotendeels verdwenen. Alleen de grote tuinen bij instellingen en tehuizen waren gebleven.
Belangrijke veranderingen voltrokken zich langs de zuidrand van de buurt, waar door de demping van de Lijnbaansgracht en het slechten van de vestingwerken ruimte kwam voor straten en nieuwe bebouwing.
- Weesperstraat voor de naoorlogse verbreding
De voor de Weesperbuurt belangrijkste - want nu nog meest zichtbare en voelbare veranderingen - vonden na de Tweede Wereldoorlog plaats. In het kader van de Wederopbouwwet werd de Weesperstraat verbreed en vond aan beide zijden ervan grootschalige kantoorbouw plaats. In de 70-er jaren van de vorige eeuw werd onder de Weesperstraat de eerste metrolijn aangelegd.
Recente ontwikkelingen
In principe wordt ten aanzien van de Weesperbuurt een behoud en herstelbeleid gevoerd. Dat wil zeggen dat, waar mogelijk, de bestaande bebouwing wordt opgeknapt en enkel in uitzonderingsgevallen wordt geopteerd voor vervangende nieuwbouw. Recentelijk nog moest deze afweging gemaakt worden ten aanzien van het blok Prof.Tulpstraat/Huddekade (tegenover het Amstelhotel). Een deel van deze karakteristieke voormalige diamantbewerkerswoningen wordt gerenoveerd; enkel het bouwkundig slechtste deel zal door nieuwbouw worden vervangen.
- De Weesperstraat anno nu
Nieuwbouw is in de afgelopen decennia ook gerealiseerd aan de Singelgracht op het terrein van het voormalige Anthonie van Leeuwenhoek-ziekenhuis, in de Nieuwe Kerkstraat tussen de Weesperstraat en de Amstel, aan de Weesperstraat ter weerszijden van de Nieuwe Prinsengracht en op het terrein van de Universiteit van Amsterdam hoek Sarphatistraat/Roetersstraat. Ondanks een daartoe strekkend Plan van Aanpak voor de Plantage- en Weesperbuurt uit 1996 is de hoogst noodzakelijke woningverbetering in de buurt echter nog nauwelijks ter hand genomen.
- Verkeersbarriere Weesperstraat
Problemen
Een tweetal soorten overlast vormen momenteel de belangrijkste issues in de buurt. De eerste is het verkeer. De Weesperstraat, die de buurt in tweeën snijdt, vormt al enkele decennia een vrijwel onneembare barrière. Sinds kort zijn er plannen om de straat te versmallen van vier naar twee rijbanen, maar realisering daarvan duurt zeker nog een aantal jaren. In afwachting daarvan wenst de gemeente nog maar weinig uit te geven aan vergroting van de veiligheid en bestrijding van verkeers- en geluidsoverlast. De tweede betreft gevoelens van onveiligheid. De Weesperbuurt herbergt een concentratie aan voorzieningen voor verslaafden en daklozen. De overlast die dat bij tijd en wijle oplevert, gepaard aan de aantrekkingskracht die de metro op drugsverslaafden uitoefent, doet de gemoederen soms hoog oplaaien. Met behulp van begeleidingscommissies, waarin ook buurtbewoners zijn opgenomen, tracht de gemeente de overlast en daarmee ook de gevoelens van onvrede en onveiligheid binnen de perken te houden.
